Energiebeleid is een van de sleutels in de strijd tegen het verder laten escaleren van de opwarming van de aarde. We zetten resoluut in op het energiezuiniger maken van de gebouwen op ons grondgebied en willen op termijn evolueren naar een fossielvrije gemeente. Prioritair zetten we in op grote en efficiënte energetische renovatietrajecten om warme huizen te hebben met een lage energiefactuur. We kiezen voor participatieve en coöperatieve energieopwekking en beginnen met de uitrol van warmtenetten. Voldoende productie van duurzame energie is essentieel om klimaatopwarming af te remmen. Als lokaal bestuur kunnen we enerzijds ingrijpen door het verbruik in Sint-Niklaas te verlagen. Anderzijds is het aan ons om ook de energieproductie en -distributie te vergroenen. Met een toekomstgericht energiebeleid bereiken we tegelijk verschillende doelen: we produceren koolstofvrije, groene en schone energie, maken ons minder afhankelijk van dubieuze regimes en zorgen voor betaalbare energie voor onze burgers en bedrijven.

Een toekomstgericht energiebeleid als hefboom voor betaalbare energie en klimaatbeleid

1🌱💪🤝Energie besparen

Het verwarmen van gebouwen zorgt voor een groot aandeel in de totale uitstoot van broeikasgassen van de stad. De omschakeling naar groene energie draait op volle toeren, maar heeft nog een lange weg af te leggen. Tot zolang niet heel onze maatschappij werkt op groene energie is de eenvoudigste oplossing minder energie verbruiken. Een slim beleid kan ons hier grote stappen vooruit helpen en tegelijk zorgen voor een lagere energiefactuur. Als lokale overheid promoten we energiezuinige ingrepen aan woningen en doen we zelf ook de nodige inspanningen om onze eigen gebouwen en werking energiezuiniger te maken. 

1.1🌱💪Gebruik van verantwoorde materialen bij renovatiegolf

Sint-Niklaas wil zich ontwikkelen als een koploper op vlak van circulaire en duurzame economie.  De bouwsector is hierin cruciaal. Het is een belangrijke uitdaging om de massale werken aan energiezuinige gebouwen op een verantwoorde manier te laten plaatsvinden. Circulair/biobased/ecologisch (ver)bouwen krijgt terecht meer en meer aandacht. Het is cruciaal dat de gebruikte materialen bij die renovatiegolf niet een dermate grote CO2 uitstoot hebben bij productie dat ze de klimaatimpact van de renovatie grotendeels teniet doen.  

• Cocon wordt gerealiseerd en wordt dé circulaire hotspot van de ruime regio. Bij de ontwikkeling van cocon bouwt de stad kennis op en verenigt ze zowel kennisinstellingen, kleine en grote bedrijven, net als instellingen in de non-profit zoals bv MiWa en Den Azalee. We proberen hierdoor meer kennis en werkgelegenheid in circulaire economie op te bouwen.
• We gaan volop voor het (her)gebruik van circulaire bouwmaterialen door initiatieven als een materialenbib, materialenpaspoort of een tweede hands bouwmarkt aan te trekken en te stimuleren.
• We gaan voor een afwegingskader dat de voor- en nadelen van afbraak en energiezuinige nieuwbouw afweegt tegenover renovatie. Naast financiële aspecten wordt voornamelijk de ecologische impact en de impact op het straatbeeld meegenomen. 
• De inzet die de stad Sint-Niklaas toonde om ondernemers in en rond Sint-Niklaas met elkaar in contact te laten komen rond circulariteit moeten worden verdergezet. Enkel blijvende inzet kan zorgen dat de inspanningen renderen en een klimaat wordt gecreëerd waarin duurzame samenwerkingen en nieuwe bedrijven kunnen ontstaan.

Lees meer voorstellen in de hoofdstukken Wonen, Lokale economie en Circulair materiaalgebruik en afval

1.2🌱🤝 Private en sociale woningen energiezuiniger maken

Gemiddeld stoot een Sint-Niklaas gezin 2,7 ton CO2 uit voor het verwarmen van de woning. (bron: VMM) Dit is nog buiten de uitstoot door verwarming op het werk, de school, de vereniging, horeca etc. gerekend. Vandaag heeft slechts +/- 7% van de woningen heeft een EPC-label A of A+ (Bron VEKA). De Vlaamse overheid heeft als doelstelling dat in 2050 alle woningen een EPC-label van A, A+ of andere gelijkaardige normen qua isolatie moeten voldoen. Dit realiseren is een waar huzarenstuk. Niet alleen alle overheden zullen hun steentje moeten bijdragen en samenwerken om deze doelstelling te realiseren. Ook burgers, bedrijven, scholen en andere maatschappelijke actoren zullen zich moeten verenigen om alles financieel, praktisch, sociaal en op een ecologische manier te kunnen uitvoeren.

Groen Sint-Niklaas wil de nadruk leggen op een renovatiehulp op maat. Dit doen we door specifiek te richten op verschillende doelgroepen. Een belangrijk pijler daarbij zijn de collectieve wijkrenovatieprojecten. Hier bovenop bouwen we nog andere pijlers uit als advies bij veranderingsmomenten, noodkopers, mensen in appartementen en/of sociale woningen of woningen met een grote erfgoedkwaliteit. 

• Bij collectieve wijkrenovatietrajecten wordt er spefiek een aanpak gedaan om verschillende men begeleidingstrajecten zoals in De Warmste Wijk (Elisabethwijk), of trajecten zoals met Renoseec vzw in de Stationswijk, Baenslandwijk en Park en Laan zijn van cruciaal belang om de renovatiegraad op een inclusieve manier op een hoger niveau te brengen.
  • We leren verder uit een wijkgerichte aanpak. Wat goed blijkt te werken in een wijk, daar zetten we extra op in bij de volgende wijken. Er wordt zowel geëxperimenteerd met een digitale als fysieke manieren om mensen te benaderen.
  • We werken op een sociaal ontzorgingstraject door samen te werken met organisaties die actief zijn in de wijken. Hier zoeken we naar mensen die hulp nodig hebben en overtuigen hen om mee in trajecten te stappen.
• Het energiezuinig maken van appartementen is een complex probleem. We kijken of we via een subsidieoproep een aparte aanpak naar verenigingen van mede-eigenaars en syndici kunnen uitrollen.
• We stemmen het aanbod van Woonwijzer Waasland van InterWaas beter af op het stedelijk aanbod van Sint-Niklaas Renoveert met de wijkrenovatieprojecten (zie hierboven), algemeen renovatieadvies en specifieke acties rond asbestverwijdering. Op deze manier kunnen burgers, bedrijven en verenigingen op een duidelijkere manier terecht voor kosteloze eerstelijns energie-advies bij renovatie- en nieuwbouwprojecten, energie-audits, goedkope en flexibele leningen voor energiebesparingsinvesteringen. Het wegwijs maken naar correcte informatie, subsidies en premies, juridische ondersteuning van zowel huurders als verhuurders is een belangrijke hulp. Verder aandacht moet gaan naar nog meer laagdrempelige communicatie en ontzorging.
• De druk om historische, beeldbepalende gebouwen en eenheidsrijen energetisch langs de buitenzijde te isoleren is groot. Groen wil een helder kader uitwerken waardoor voor alle (potentieel toekomstige) eigenaars duidelijk is op welke manier men hun woning energetisch in orde kan brengen. Daar waar we om esthetische en/of historische redenen verregaande instructies geven, wil Groen dat er ook een specifieke begeleiding van eigenaars of bewoners wordt voorzien.
• Sint-Niklaas was een van de pioniers in het gebruiken van de Vlaamse middelen uit het noodkoopfonds om eigenaars te ondersteunen die niet over voldoende financiële middelen beschikken om zelf renovaties uit te voeren. We zetten dit voort.
• Met een apart traject met WoonST wordt werk gemaakt van het energiezuinig maken van sociale huurwoningen. (zie onderdeel 'Meer sociale huisvesting') 
• We maken een sterke pool van lokale en betrouwbare aannemers en werken samen met de VDAB en scholen zodat er voldoende vakmensen en lokale bedrijven zijn die kunnen groeien door de (wijk)renovatietrajecten. 
• Vooral op beslissingsmomenten in gezinnen hun leven, moet er gezocht worden om kopers, verhuurder, huurders, eigenaars te enthousiasmeren om fundamenteel de energieprestatie van de woning te verbeteren.  Hierin moeten verschillende drempels worden weggewerkt. Een aparte aanpak, in samenspraak met immokantoren, notarissen en verhuurkantoren dringt zich op.
• Zowel initiatieven rond gedragsverandering, met kleine investeringen als bij totaalrenovaties moeten allemaal gestimuleerd worden. Zo kan het gebruik van warmtepompen gestimuleerd worden door middel van de 50 graden test, of kan het in kaart brengen van het energieverbruik, renovatieadvies aan huis. Samenwerking met de provincie en Interwaas is cruciaal om aanvullend op elkaars aanbod te zijn. De uitdaging is te groot om dubbel werk te verrichten. 
• Bedrijven in de circulaire economie en duurzame renovatie moeten voldoende ruimte hebben om zich in Sint-Niklaas te kunnen vestigen.
• Er wordt gekeken welke regelgeving zou kunnen worden weggewerkt om tot een snellere en goedkopere renovatie te kunnen komen.
• Zowel op gezinsniveau als op wijkniveau kan gekeken worden hoe eigen productie van groene energie gerealiseerd kan worden en tot kostenbesparing voor het gezin/wijk kan leiden. De stad kan hierin een bepalende rol spelen.
• Sociaal kwetsbare groepen mogen niet uit de boot vallen. We zetten specifieke trajecten op om die doelgroep te bereiken. Vaak zijn ze huurders en zijn infrastructurele maatregelen dus ten koste van de verhuurder. We zetten trajecten op om hieraan te werken.
• We voorzien begeleiding en advies voor doorgedreven isoleren en hernieuwbare energietechnieken om zo een groter aantal huizen klaar te maken voor een klimaatneutrale toekomst. Zowel voor bestaande woningen, nieuwbouwwijken en grondige renovatie. Bij grootschalige wijkprojecten met bijvoorbeeld warmtenetten bekijken we hoe alle bewoners van die wijk kunnen ondersteund worden om de omschakeling naar gasloos verwarmen te maken.

(Zie ook hoofdstuk wonen)

1.3🌱Het stadspatrimonium als uithangbord.

Onder impuls van Groen maakte de stad Sint-Niklaas het grootste en meest innovatieve EPC Contract van Vlaanderen op voor zijn stadsgebouwen.  dit contract bespaarde de stad  39% energie op negen gebouwen, wat in totaal een besparing van 1 miljoen euro aan energiekosten opleverde. Groen ziet hierin het bewijs dat innovatie, kostenbesparing en ecologie hand in hand kunnen gaan. We schakelen nog een versnelling hoger in het energiezuinig maken van stads- en OCMW-gebouwen. Dergelijke initiatieven moeten blijvend gebruikt en vernieuwd worden.  (meer info zie: https://www.sint-niklaas.be/actueel/persberichten/stad-sint-niklaas-bespaart-samen-met-luminus-39-op-haar-energieverbruik-dankzij-het-grootste-en . 

Volgende zaken zijn voor Groen nodig om het ambitieniveau hoog te houden:

• Er wordt gekeken hoe het lopende EPC als inspiratie kan dienen voor andere zaken die de stad wil doen rond efficiënt en duurzaam gebouwbeheer.
• Het strategisch vastgoedplan dat vorige bestuursperiode is opgemaakt vormt een goed toetsingskader voor toekomstige investeringsbeslissingen en onroerende patrimoniumverrichtingen. Groen wil dat er duidelijke keuzes worden gemaakt om het eigen patrimonium op een financieel haalbare manier energiezuinig te maken.
• Sint-Niklaas koos in de vorige bestuursperiode voor 'Licht zonder last' op het stadhuis. Er moet gekeken worden waar 'light as a service' nog zou kunnen gebruikt worden (meer info: https://www.youtube.com/watch?v=fdxt6J4aQSg&t=79s&ab_channel=Recupel)

1.4🌱Energiebesparing in de stadsorganisatie en die van partners

Ook naast het eigen patrimonium, wil Groen wil dat de stad in zijn eigen organisatie en in die van partners het goede voorbeeld geeft om aan energiebesparing te doen.

• Zorgpunt Waasland start een initiatief waarbij de eigen voertuigenvloot wordt beperkt en het personeel voornamelijk gebruik kan maken van deelwagens. Groen wil dat de Stad Sint-Niklaas ook deze stap waar mogelijk ook zet op zijn verschillende sites. 
• Per dienst werken we een duurzaam vervoerplan uit. Zowel voor woon-werkverkeer als voor verplaatsingen tijdens de werkdag. Het vervoer van bezoekers kan hier ook in verweven worden.
• De fietsenpool van de stad is in de loop daar jaren flink aangegroeid, ook in elektrische fietsen is sterk geïnvesteerd. We stellen voor om te onderzoeken welke diensten nog gebruik kunnen maken van alternatieve vervoersmiddelen, zoals elektrische bakfietsen, cargofietsen of speciale elektrische fietsen op maat van specifieke uitvoerende diensten.
• Die vloot kan ook duurzamer worden. De laatste jaren zijn alle nieuwe aangekochte auto’s elektrisch, dit beleid moet verder gezet worden. De andere voertuigen (vrachtwagens, tractoren, …) moeten stapsgewijs vervangen worden door de best beschikbare technologie.
• We beperken ons niet tot de aankoop van 100% echt groene stroom. Als stad moeten we ook zelf investeren in lokale hernieuwbare energieproductie.
• Groen wil een klimaatneutrale gemeente. Daarvoor moeten we onze gemeentelijke investeringen uit fondsen die investeren in de fossiele industrie terugtrekken. Een ethische code helpt bij de keuze van toekomstige investeringen.
• De voorbije jaren is sterk geïnvesteerd in het energiezuiniger maken van onze straatverlichting. De gevolgen zijn reeds sterk merkbaar in onze elektriciteitsfactuur. Toch zijn er veel steden en gemeenten die al verder staan in het 'verledden' van hun verlichting. We willen grote stappen zetten door te investeren in slimme verlichting die standaard sterk wordt gedimd maar oplicht wanneer passanten voorbij komen. Het project langs de fietssnelweg aan de Westerbuurt geeft het goede voorbeeld. 

1.5🌱💪Scholen, bedrijven en verenigingen ondersteunen

Dankzij Groen heeft de stad ervoor gekozen om consequent scholen, bedrijven en verenigingen te ondersteunen om voor energiebesparing te gaan. Zo konden ze allemaal beroep doen op gratis energiescans, waarin inzicht in verbruik werd gegeven, maar waar ook tips op maar werden gegeven om energie te besparen. Als Groen willen we deze inspanningen verderzetten en uitbreiden:

• Energiecoachingstrajecten voor verenigingen kunnen een forse energiebesparing opleveren. De trajecten uit het verleden worden tegen het licht gehouden en er wordt verder gewerkt op de meest succesvolle aspecten.
• Groen wil bedrijven ondersteunen die mee willen verduurzamen. Een bedrijventerreinmanager kan helpen door te zoeken naar energiebesparende maatregelen op maat van elk bedrijf. (Zie ook hoofdstuk Lokale economie.)
• De klimaatcoaches van de scholen helpen scholen in het verduurzamen, het openstallen van hun patrimonium en om pedagogische trajecten rond energie op te zetten met de leerlingen. Die steun moet blijvend worden voorzien.
• De opportuniteiten voor scholen, bedrijven en verenigingen van een energiegemeenschap worden blijvend onderzocht . De stad neemt een rol om vragers en aanbieders aan elkaar te linken.

2🌱💪De lokale energieproductie en -distributie wordt groener

De energie die we toch verbruiken moet om termijn 100% groen worden om de klimaatdoelstellingen te halen. Naast het opwekken en verdelen van lokaal geproduceerde elektriciteit, is het belangrijk om te onderzoeken hoe warmte Er zijn vele energiebronnen en mogelijkheden waar we als stad mee moeten spelen om zo te ontdekken wat voor ons de ideale manieren zijn om onze eigen productie en distributie klimaatneutraal te maken.

Hoe willen we dat doen?

• We moedigen investeringen in kleinschalige energieopwekking zoals zonne-installaties voor eigen consumptie (burgers, bedrijven, instellingen) aan met praktische steun en samenaankooptrajecten.
  • Er wordt gekeken om met landbouwbedrijven samen te werken. Zij hebben vaak de ideale gronden voor wind- of zonne-energie. Het Nederlandse Energieboerderij is een goed voorbeeld.
• Als stad geven we zelf het goede voorbeeld door op eigen gebouwen ook zelf zonnepanelen of andere kleinschalige productie te installeren.
• Groen wil inzetten op participatieve windenergieprojecten.
• Windenergie op land is de goedkoopste vorm van elektriciteitsopwekking, en zorgt voor propere energie van eigen bodem. Voor de locatie van windmolens verkiezen we industrieterreinen en locaties nabij grote infrastructuren zoals grote autowegen en hoogspanningsleidingen boven woon- of natuurgebieden. We controleren de potentiële impact van ingediende projecten op  gegenereerde geluidshinder, slagschaduw, flikkering en verstoring van de biodiversiteit en kijken of de hinder beperkt blijft. Wel past Groen voor willekeur. Wanneer een aanvraag aan alle, terecht, strenge voorwaarden voldoet, moet rechtszekerheid worden geboden en een gunstig advies worden gegeven. 
• Biomassa afkomstig uit GFT-ophaling, landbouwoverschotten en landschapsonderhoud kan vergist worden voor energieopwekking en later worden omgevormd tot hoogwaardig compost.  Het talrijke houtafval van het knotwilgenbestand kan op deze wijze gevaloriseerd worden , wat bovendien het onderhoud en het behoud van onze knotwilgen ten goede komt.
• De grootste energievraag bij gezinnen zit momenteel voornamelijk in het verwarmen van woningen. Daarom is het belangrijk om te zorgen dat er op een duurzame manier kan verwarmd worden. In vele gevallen zal het aangewezen zijn dat woningen met individuele installaties worden verwarmd, zoals door warmtepompen, maar in het stadcentrum liggen veel opportuniteiten om warmtenetten aan te leggen.  Momenteel is er is nog geen behoorlijk bovenlokaal plan rond warmtenetten (restwarmte uit bijvoorbeeld bedrijventerreinen via leidingen tot in de huiskamers brengen). Daarom moet Sint-Niklaas hierin een voortrekkersrol opnemen om alle mogelijke opportuniteiten te grijpen met een lokaal warmteplan met als doel op een en strategische langetermijnvisie naar een klimaatneutrale gemeente uit te bouwen.
  • Dankzij een pleidooi van Groen werd onderzocht om het nieuwe zwembad in het Sportkringpark volledig te verwarmen met een warmtenet dat zijn energie haalt uit restwarmte uit de riolering. Dit bleek een ecologisch en economisch interessante keuze, waardoor dit warmtenet zal worden gebruikt. In de komende beleidsperiode wil Groen een groot nieuwe warmtenet uitbouwen of verschillende kleine. Doelstelling is dat hierdoor het gebruik van fossiele brandstoffen naar beneden gaat. Om dit te realiseren wordt een lange-termijnvisie uitgebouwd en wordt waar mogelijk meteen aangesloten op groene warmte. Die groene warmte is ofwel actieve warmte opgewekt uit 100% hernieuwbare energie (zonnecollectoren, groene stroom uit hernieuwbare energie, biogas, biomassa, geothermie,…) ofwel passieve warmte uit energiebesparing.
• Door de banden met Fluvius goed te houden, zorgen we dat opportuniteiten om het elektriciteitsnet sterk en stabiel te houden worden gegrepen. Op deze manier zorgen we dat het elektrisch maken van wagens en verwarming (door warmtepomoen) vlot kan verlopen.

Terug naar overzicht programma